Инновациялар экономикалык өсүүнү шарттаган доордо Кыргызстан Креативдүү Индустриялар Паркын (КИП) түзүү демилгесин көтөрүп, олуттуу кадам таштады. Бул уникалдуу долбоор Борбордук Азиядагы жаратмандык экономиканын ландшафтын өзгөртүүгө, инноваторлор жана ишкерлер үчүн жагымдуу чөйрө түзүүгө, өлкөнүн бүткүл экономикасынын өсүшүнө көмөктөшүүгө багытталган.
Жаратмандыкты стимулдоо үчүн уникалдуу салык модели
Креативдүү Индустриялар Паркындагы виртуалдык резиденттик географиялык жайгашууга байланышпаган жана жаратмандык ишкердикти стимулдоо жана таланттарды жана инвестицияларды тартуу үчүн иштелип чыккан дүйнө жүзү боюнча уникалдуу салык жеңилдиктерин берет:
- КИП резиденттеринин кирешесинен бирдиктүү салык 2024-жылы 0,5%, 2025 жана 2026-жылдары 1% түзөт, ал эми 2027-жылдан баштап 2% деңгээлинде бекитилет. Бул ставкалар салттуу экономикалык зоналарга караганда бир топ төмөн, бул аны жаратмандык ишканалар үчүн жагымдуу вариант кылат;
- КИП резиденттеринин кызматкерлеринин эмгек акысына кирешеге салык 10% дан 5% ка чейин төмөндөтүлгөн;
- Социалдык фондго төлөмдөр резиденттин салык каттоосу аймагындагы орточо айлык акынын (ОАА) 12% деңгээлинде бекитилет, бул кызматкердин эмгек акысынын стандарттуу 27,25% ставкасына караганда бир топ аз. Мисалы, 2024-жылы Бишкек шаарында ОАА 30 749 сом түзөт, демек КИПте каттоодон өткөн иш берүүчүлөр ар бир кызматкер үчүн 30 749 сомдун 12% төлөшөт, бул 3 690 сом түзөт, жана бул сумма кызматкердин иш жүзүндөгү эмгек акысына көз каранды эмес.
Бул жеңилдиктер стартаптар жана калыптанган жаратмандык бизнестер үчүн операциялык чыгымдарды гана төмөндөтпөстөн, ошондой эле КИПти фрилансерлер жана чакан командалар үчүн алардын жолунун башында эле экономикалык жактан өтө пайдалуу вариант кылат.
Этаптар жана келечектин перспективалары
КИП жагымдуу салык саясаттары жөнүндө гана эмес, жаратмандык ишкердиктин бардык аспектилерин колдоо үчүн иштелип чыккан комплекстүү экосистема. Ал концептуалдаштырылгандан бери парк олуттуу этаптарга жетишти:
- 2021-жылдын 19-октябрында жаратмандык экономиканын баалуулугун илгерилетүүдө жаратмандардын күч-аракеттерин бириктирген Кыргызстандын Креативдүү Индустриялар Ассоциациясы түзүлдү.
- 2022-жылдын 21-апрелинде — Кыргыз Республикасынын Президенти жаратмандык экономиканы өнүктүрүү боюнча чаралар жөнүндө указга кол койду, бул ушул тармакка стратегиялык мамиленин башталышы болду.
- Ошол эле күнү — Министрлер Кабинети 2022-2026-жылдарга жаратмандык экономиканы өнүктүрүү Концепциясын бекитип, келечектеги демилгелер үчүн багыт белгиледи.
- 2022-жылдын 23-апрелинде — Президент Садыр Жапаровдун катышуусу менен биринчи Create4 жаратмандык индустриялар фестивалы өттү, 2 000 ден ашык катышуучуну чогултуп, андан аркы өнүгүү үчүн жаркын старт болду.
- 2022-жылдын 30-июлунда — Креативдүү Индустриялар Паркы жөнүндө Мыйзам Жогорку Кеңештин депутаттары тарабынан кабыл алынды.
- 2022-жылдын 8-августунда — Мыйзамга Президент Садыр Жапаров кол койду жана расмий түрдө күчүнө кирди.
- 2023-жылдын 3-апрелинде — Салык кодексине Парктын катышуучулары үчүн шарттарды жөнөкөйлөштүргөн өзгөртүүлөр киргизилди жана Мамлекеттик социалдык камсыздандыруу боюнча камсыздандыруу төлөмдөрүнүн тарифтери жөнүндө Мыйзам
- 2023-жылдын 23-июнунда - Парктын ишмердүүлүгүн жана башкаруу түзүмүн жөнгө салуучу "КИПти түзүүнүн айрым маселелери жөнүндө" токтом кабыл алынды.
- 2023-жылдын 5-декабрында — КИПтеги ишмердүүлүк түрлөрүнүн тизмесин бекиткен Министрлер Кабинетинин токтому кабыл алынды.
- 2024-жылдын 22-февралында — стратегиялык жетекчиликти камсыз кылуучу КИПтин Байкоо кеңеши түзүлдү.
- 2024-жылдын 20-21-апрелинде — төртүнчү жаратмандык индустриялар фестивалы ийгиликтүү өттү, Кыргызстандын бардык жети облусундагы 36 локацияны камтып, географиясын Ташкентке чейин кеңейтти. Иш-чара өзүнүн желегине 50 уюм жана компанияны жыйнап, алар тең уюштуруучулар болуп, фестивалдын аймактык жаратмандык коомчулук үчүн масштабын жана маанилүүлүгүн тастыктады.
- 2024-жылдын 9-апрелинде - КИПтин биринчи резиденти болгон жана эми КИП резиденттерин каттоону жүзөгө ашыра турган Креативдүү Индустриялар Паркынын Дирекциясы каттоодон өттү.
Жергиликтүү жана региондук экономикаларга трансформациялык таасири
КИПти ишке киргизүү менен жергиликтүү экономикага трансформациялык таасир күтүлүүдө, жаңы жумуш орундарын түзүү аркылуу жаштар арасындагы жумушсуздукту азайтуу, бир катар ишкерлердин "көлөкө секторунан" чыгышы жана жаратмандык кызматтарды формалдаштырууну шыктандыруу. Кирүү үчүн тоскоолдуктарды төмөндөтүүчү шарттарды түзүп жана колдоочу чөйрөнү берүү менен Парк жергиликтүү таланттарды сактап калууга жана чет өлкөлүк жаратмандык ишкерлерди тартууга умтулат.
Мындан тышкары, Парктын экстерриториялдык мүнөзү анын белгилүү бир жерге байланышпагандыгын билдирет, бул ийкемдүүлүктү камсыз кылат жана өлкө боюнча жаратмандык хабдарды түзүүгө көмөктөшөт. Бул модель глобалдык жаратмандык экономикада прецедент түзүү үчүн жаратылган, инновациялык фискалдык жана административдик саясаттар тармактын өсүшүнө кантип көмөктөшө аларын көрсөтөт.
Корутунду
Креативдүү Индустриялар Паркы Кыргызстан үчүн тайманбас кадамды билдирет, аны глобалдык жаратмандык экономикада лидер катары позициялайт. Инновацияларды баалаган жана бюрократиялык тоскоолдуктарды азайткан чөйрөнү түзүү менен Кыргызстан өзүнүн таланттарын гана тарбиялабастан, глобалдык жаратмандык лидерлердин кийинки муундары үчүн шарттарды да түзүүдө. Парк өнүккөн сайын ал көңүл буруу жана оптимизмди тартууну улантууда, Борбордук Азиядагы жана андан тышкаркы жаратмандык индустриялар үчүн жаркын келечекти символдоштуруп.